Orta Çağ'dan Kalma 800 Yıllık Balmumu Defter Tarihi Gün Yüzüne Çıktı
Almanya'nın Paderborn kentinde gerçekleştirilen arkeolojik kazı çalışmaları, tarihi bir keşfe sahne oldu. Orta Çağ dönemine ait bir atık çukurunda, yaklaşık 700 ila 800 yıl öncesine ait, olağanüstü iyi korunmuş bir balmumu defter gün yüzüne çıkarıldı. Bu nadir eser, bulunduğu koşullar sayesinde neredeyse bozulmadan günümüze kadar ulaşmayı başardı ve bölgenin sosyal ve ticari yaşantısına dair paha biçilmez bilgiler sunması bekleniyor.
Kuzey Ren-Vestfalya eyaletine bağlı Paderborn şehrinde, bir belediye binası inşaatı esnasında yapılan kazılarda ortaya çıkan bu tarihi buluntu, Avrupa arkeolojisi açısından büyük önem taşıyor. Landschaftsverband Westfalen-Lippe (LWL) bünyesindeki arkeologlar tarafından yapılan incelemeler, defterin bulunduğu yerin, yani Orta Çağ'dan kalma bir tuvalet çukurunun (latrina), eserin korunmasındaki kilit rolünü ortaya koyuyor. Uzmanlar, bu tür yeraltı alanlarının sağladığı yüksek nem ve oksijensiz ortamın, organik materyallerin korunması için adeta bir 'zaman kapsülü' işlevi gördüğünü belirtiyor. Bu olağanüstü koruma koşulları sayesinde, deri kapaklı ve balmumu sayfalı bu defter, sekiz asırdır ayakta kalmayı başardı.
Yaklaşık 10 santimetreye 7,5 santimetre boyutlarında olan ve toplamda on sayfadan oluşan bu eşsiz eser, dikkat çekici detaylara sahip. Sayfaların sekizinde her iki yüzeyde de, ilk ve son sayfada ise yalnızca tek yüzeyde ince bir balmumu tabakası bulunuyor. Defterin dış kısmı, dönemin zarafet ve soyluluk sembolü olarak kabul edilen zambak (lilium) motifleriyle bezenmiş şık bir deri kılıfla korunmuş. Bu tasarım öğeleri, eserin sahibinin sosyal statüsüne dair ipuçları veriyor.
Eser üzerinde çalışan restoratörler ve paleograflar, defterin içeriği hakkında ilk bulguları paylaştı. Tamamı Latince olarak kaleme alınmış notların, tek bir kişinin el yazısıyla yazıldığı tespit edildi. Yazım tarzı ve içeriğin doğası, defterin kişisel günlük tutma veya ticari işlemler için gayriresmi bir şekilde kullanılmış olabileceğini gösteriyor. Arkeologlar, bu değerli eserin Paderborn'da yaşayan varlıklı bir tüccara veya şehrin ileri gelenlerinden (patrisyen) birine ait olabileceği yönünde güçlü bir kanaate sahip. Kazı alanında bulunan lüks ipek parçaları ve yüksek kaliteli seramik kalıntıları da bu tahmini destekler nitelikte. Araştırmacılar, balmumu yüzeyinde zamanla silinmiş eski yazıların izlerini, gelişmiş dijital görüntüleme teknikleri (palimpsest analizine benzer yöntemlerle) kullanarak ortaya çıkarmayı hedefliyor. Bu sayede, defterin geçmişte barındırdığı tüm bilgiler gün ışığına kavuşturulacak.
