Vakıf Üniversitelerinde Türk Öğrencilere Fahiş Zam: Yabancılar 5.3 Kat Daha Ucuz Eğitim Alıyor
Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Erol Özvar'ın, vakıf üniversitesi rektörlerine yönelik olarak, 'Yabancı öğrencilerden alınan öğrenim ücretleri, Türk öğrencilerinden düşük olmamalıdır' yönündeki talimatı, beklentilerin aksine Türk öğrencilerin eğitim masraflarını fahiş düzeyde artırdı. Alınan yeni kararlar ve üniversitelerin güncellenen ücret politikaları doğrultusunda, aynı bölümü okuyan Türk öğrencilerin, yabancı uyruklu öğrencilere kıyasla ortalama 5.3 kat daha fazla eğitim harcaması yapmak zorunda kaldığı ortaya çıktı. Bu durum, eğitimde fırsat eşitliği ilkesini zedelediği gerekçesiyle ciddi eleştirilere neden oluyor.
Vakıf üniversitesi rektörlerinden edinilen bilgilere göre, YÖK'ün izlediği bu politikanın Türk öğrencileri dezavantajlı duruma düşürdüğü ve kabul edilemez bir tablo oluşturduğu belirtiliyor. Türkiye'deki yabancı öğrenci sayısını 1 milyon hedefine ulaştırma gayesiyle atılan adımların, beklenmedik sonuçlar doğurduğu ve üniversite harçlarını Türk öğrencilerin aleyhine çevirdiği ifade ediliyor. 78 vakıf üniversitesinde uygulanan yeni ücretlendirme sisteminde, yabancı öğrencilerin Türk öğrencilere göre çok daha avantajlı koşullarda eğitim alabildiği gözlemleniyor. Özellikle 2025-2026 eğitim öğretim yılı için belirlenen ücretler karşılaştırıldığında, bu farkın boyutları daha net anlaşılıyor.
Yapılan detaylı incelemeler, yabancı öğrencilerin 'döviz getirisi' gerekçesiyle pazarlanan eğitim programlarından, aslında TL'ye endekslenmiş ve iki taksit halinde ödenebilen, daha düşük ücretlerle faydalandığını gösteriyor. YÖK'ün, yabancı öğrenci ücretlerini döviz kurundaki dalgalanmalara karşı koruyucu bir mekanizma ile belirlediği, ancak bu durumun Türk öğrenciler için tam tersi bir etki yarattığı vurgulanıyor. Örneğin, 1 doların 40 TL olduğu bir dönemde, anlık olarak 45.42 TL'ye yükselmesi Türk öğrencilerin ödemesi gereken tutarı artırırken, yabancı öğrenciler için bu durumun geçerli olmadığı belirtiliyor.
Örnek olarak Medipol Üniversitesi'nde tıp eğitimi alan Türk öğrencilerin yıllık 1 milyon 760 bin TL (yaklaşık 44 bin dolar) ödediği, oysa yabancı öğrencilerin aynı eğitim için 34 bin dolar ödediği görülüyor. Diş hekimliği bölümünde bu fark daha da açılıyor; Türk öğrenciler 1 milyon 860 bin TL (46 bin 500 dolar) öderken, yabancılar 1 milyon 188 bin TL (29 bin dolar) ödüyor. Mühendislik fakültelerinde ise Türk öğrenciler 960 bin TL (24 bin dolar) ile karşılaştırıldığında, yabancıların sadece 250 bin TL (5 bin dolar) ödediği, yani 5.3 kat daha ucuza eğitim aldığı ortaya konuyor. İstanbul Aydın, İstanbul Ticaret, Acıbadem, İstinye, Kadir Has ve Bilgi gibi birçok vakıf üniversitesinde de benzer oranlarda yabancı öğrencilerin daha uygun fiyatlarla eğitim alabildiği istatistiklerle kanıtlanıyor.
Devlet üniversitelerinde de benzer bir tablo dikkat çekiyor. Örneğin, İstanbul Üniversitesi'nde tıp fakültesi 347 bin TL, diş hekimliği 231 bin TL, eczacılık 173 bin TL, hukuk 112 bin TL ve iktisat 58 bin TL olarak ücretlendirilirken, bu rakamların yabancı öğrenciler için daha farklı olduğu ima ediliyor. Gebze Teknik Üniversitesi'nde havacılık ve uzay bilimleri 51 bin 462 TL, mühendislik ve mimarlık 42 bin 885 TL, işletme ise 38 bin TL olarak belirlenmiş. Marmara Üniversitesi'nde işletme ve iktisat 29 bin TL, hukuk 46 bin TL, mühendislik 58 bin TL, diş hekimliği 98 bin TL ve tıp fakültesi 177 bin TL gibi rakamlar göze çarpıyor. Aksaray Üniversitesi'nde 2 yıllık ön lisans programları 20 bin TL, lisans bölümleri 26-38 bin TL arasında değişiyor. Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi'nde tıp fakültesi 192 bin TL'den başlarken, diğer bölümler 25-37 bin TL aralığında. Kocaeli Üniversitesi'nde ise tıp 200 bin TL, diş hekimliği 140 bin TL, mühendislik 40 bin TL ve iktisat 26 bin TL olarak sıralanıyor.
Hukuk fakültelerindeki adaletsizlik daha da belirginleşiyor. İstanbul Ticaret Üniversitesi'nde yabancı öğrencilere hukuk eğitimi 280 bin TL (7 bin dolar) iken, Türk öğrencilerden 665 bin TL (16,6 bin dolar) talep ediliyor. Bu durum, Türk öğrencilerin yabancılara göre 2.5 kat daha fazla ücret ödediği anlamına geliyor. Mühendislik bölümlerinde de benzer bir tablo hakim; Türk öğrencilerden 620 bin TL (15,5 bin dolar) alınırken, yabancılardan 6 bin dolar (240 bin TL) isteniyor. Koç Üniversitesi'nde tıp eğitimi alan Türk öğrenciler yüzde 50 indirimle 1 milyon 180 bin TL (29,5 bin dolar) öderken, yabancı öğrenciler için bu rakam 2 milyon 520 bin TL'ye (59 bin dolar) çıkıyor. Acıbadem Üniversitesi'nde tıp eğitimi için Türk öğrenciler yüzde 50 burslu 1 milyon 175 bin TL (29,3 bin dolar) öderken, yabancılar 1 milyon 440 bin TL (36 bin dolar) ödüyor. Bahçeşehir Üniversitesi'nde ise Türk öğrencilere yüzde 50 burslu 1 milyon 50 bin TL (26 bin dolar) sunulurken, yabancı öğrencilerden 1 milyon 120 bin TL (28 bin dolar) alınıyor. Bu örnekler, yabancı öğrencilere yönelik teşviklerin Türk öğrencilerin aleyhine işlediğini net bir şekilde gösteriyor.
ODTÜ gibi köklü devlet üniversitelerinde bile yabancı öğrenci ücretleri dikkat çekici düzeyde düşük. Boğaziçi Üniversitesi'nde hukuk ve eğitim fakülteleri için yabancılardan 4 bin dolar, mühendislik için 5 bin dolar talep edilirken, bu rakamlar Türk öğrenciler için yıllık 180 bin TL ile 225 bin TL arasına denk geliyor. ODTÜ'de ise yabancı öğrenci ücretleri yıllık 800 ila 1200 dolar (36 bin TL-54 bin TL) arasında değişiyor. Türk eğitim sisteminde ilk yüzde 1'lik dilime giren öğrencilerin kabul edildiği ODTÜ'de, yabancı öğrencilerin yıllık sadece 35 bin TL gibi sembolik bir rakamla eğitim alması eleştirilerin odağında. Pilotaj eğitimi gibi özel alanlarda da benzer bir tablo söz konusu. Gebze Teknik Üniversitesi'nde pilotaj eğitimi yabancılara yıllık 51 bin 462 TL (1142 dolar) iken, THK Üniversitesi'nde bu rakam 846 bin TL artı 90 bin dolar uçuş ücreti olarak karşımıza çıkıyor. Bu durum, uluslararası standartlardaki pilotaj eğitimi maliyetleriyle (yaklaşık 150 bin dolar) karşılaştırıldığında farklılıklar gösteriyor. Yüksek lisans programlarında da yabancı öğrencilere yönelik avantajlar mevcut; ODTÜ'de yüksek lisans yapan bir yabancı öğrenci yıllık 375 dolar ödeyerek, yaklaşık 16 bin 890 TL'ye master diploması alabiliyor.
