El Nino Paniği: Dört Temel Üründe Fiyat Artışı Kapıda
Temmuz ayından itibaren etkisinin belirginleşmesi beklenen El Nino hava olayı, küresel iklim dengelerinde yaratacağı potansiyel değişikliklerle birlikte emtia piyasalarında yeni bir dalgalanma endişesini beraberinde getirdi. Uzmanlar, özellikle palm yağı, kakao, pamuk ve pirinç gibi temel tarım ürünlerinin üretiminde önemli riskler barındırdığını ve bu durumun kaçınılmaz olarak fiyat artışlarına yol açabileceğini belirtiyorlar. El Nino'nun küresel sıcaklık ve yağış düzenleri üzerindeki etkileri, önümüzdeki dönemde tarım ve emtia piyasalarının yakından takip edilmesine neden oluyor.
Yılın ilk aylarında genel olarak nötr bir iklim seyri gözlemlenirken, önümüzdeki süreçte El Nino'ya bağlı olası etkilerin daha fazla ön plana çıkacağı öngörülüyor. Pasifik Okyanusu'nda başlayan ve kıyı bölgelerinde sıcaklık artışına yol açan El Nino, zamanla küresel hava sistemlerini de etkileyebilme potansiyeline sahip. El Nino'nun karşıtı olarak bilinen La Nina ise daha serin hava koşullarıyla ilişkilendiriliyor. Bu iki ekstrem durum arasındaki geçiş dönemlerinde ise genellikle nötr hava koşulları hakim oluyor. Ancak El Nino'nun temmuz ayından itibaren etkisini artırma ihtimali, özellikle tarım sektöründe yeni riskleri gündeme getiriyor.
Uzmanların değerlendirmelerine göre, aşırı sıcaklıklar ve düzensiz yağışlar; Güneydoğu Asya'daki palm yağı üretimi, Batı Afrika'daki kakao üretimi ve Asya'daki pirinç tarım alanları üzerinde doğrudan olumsuz etkilere neden olabilir. Bu durumun olası arz sıkıntılarını tetikleyerek küresel ölçekte fiyatlarda yeni artışlara sebep olabileceği tahmin ediliyor. Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, El Nino'nun temmuz ayında ortaya çıkma olasılığının yüzde 80'in üzerinde olduğunu ve bu durumun ciddi bir işaret olduğunu vurguluyor. Deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki artışın da El Nino etkisini desteklediğini belirten Ergezen, bu durumun Amerika kıtasında kuraklığa, Asya ve Avustralya'da ise daha fazla yağış ve sel riskine yol açabileceğini öngörüyor.
Ergezen, özellikle Asya'nın durumuna dikkat çekerek, küresel palm yağı arzının önemli bir bölümünü karşılayan Endonezya ve Malezya'daki üretiminin El Nino'dan etkilenebileceğini ifade ediyor. Ayrıca, geçmiş deneyimlere bakıldığında, yaşanan her El Nino olayında kakao üretiminde düşüşler gözlemlendiği ve bu durumun 2027 yılına kadar kakao fiyatlarında yeniden artışlara neden olabileceği belirtiliyor. Pamuk üretiminde ise Hindistan ve Pakistan'daki muson yağmurlarının gecikmesi ve artan sıcaklıkların böceklenmeye yol açarak fiyatlarda dalgalanma yaratabileceği öngörülüyor. Pirinç fiyatlarında da benzer dalgalanmaların yaşanabileceği, özellikle Tayland ve Vietnam gibi önemli üretici ülkelerdeki zayıflayan yağışların bu durumu tetikleyebileceği ifade ediliyor. Öte yandan, bazı ürünlerde arz artışı beklentisi de bulunuyor; örneğin, Amerika ve Arjantin gibi bölgelerdeki soya fasulyesi üretiminin artabileceği öngörülüyor. Genel olarak, uzmanlar bu senenin güçlü bir El Nino yılı olabileceği ve tarımsal emtia fiyatlarındaki risklerin yukarı yönlü seyredeceği konusunda hemfikir.
