Hürmüz'de 'ateşkes' var ama hareket yok: Yüzlerce tanker neden hala beklemede?
Hürmüz Boğazı’nda milyonlarca varil petrol taşıyan yüzlerce tanker, Umman ve Basra girişlerinde adeta hapsolmuş durumda.
Küresel enerjinin kalbindeki bu sessizliğin arkasında yatan gerçekler ise ürkütücü: Deniz altındaki mayın bilmecesi, uçuşa geçen sigorta primleri ve navigasyon kaosu.
Petrol fiyatları düşecek mi derken, yüzlerce tanker neden hala beklemede?
Dünya, İslamabad’dan gelecek nihai barış haberini beklerken, Hürmüz Boğazı’nda "hayalet bir sessizlik" hakim.
Ateşkes ilan edilmesine rağmen küresel enerji arzının %20’sini sırtlayan bu koridordan tek bir gemi bile geçmeye cesaret edemiyor.
Küresel gemi takip şirketi Kpler’in verilerine göre çarşamba günü boğazdan yalnızca beş gemi geçti.
Bu sayı önceki beş günde günlük ortalama yaklaşık 10 gemiydi.
Deniz taşımacılığı analistleri ayrıca boğazdan geçmek için büyük çaplı bir konumlanma ya da kuyruk oluştuğuna dair herhangi bir işaret olmadığını söyledi.Denizcilik sektöründeki kaynaklara göre gemilerin beklemesinin ana nedeni ateşkesin kırılgan olması.
İran çarşamba günü İsrail’in Lübnan’daki hedeflere yönelik saldırılarının anlaşmayı ihlal ettiğini söyledi.
Deniz taşımacılığı analistlerine göre geçişlerin normale dönmesi için iki kritik adım gerekiyor:Ateşkesin kalıcı ve güvenilir olduğuna dair somut güvence.İran’ın gemilere saldırmayacağını açık ve net şekilde ilan etmesi.Washington Yakın Doğu Politikaları Enstitüsü kıdemli araştırmacısı Noam Raydan, “İran boğazın güvenli geçişe açık olduğunu kesin bir dille belirtmeli.
Aksi takdirde gemilerin eski yoğunlukta geçiş yapmasını beklemek gerçekçi değil” diyor.Ancak İran, geçişlerin kendi gözetimi ve koordinasyonu altında yapılmasını da talep ediyor.
Hükümet, gemi işletmecilerinin geçiş izni almak için tam olarak ne yapması gerektiğini açık biçimde açıklamadı.
Bazı gemi sahiplerinin İran’a “geçiş ücreti” ödediği biliniyor.
Gemi takip şirketi Kpler’e göre savaş sırasında yapılan geçişlerin çoğu İran kıyılarına yakın bir rotadan gerçekleşti.
Bu da İran’ın bu rotayı zorunlu tuttuğunu düşündürüyor.
DENİZİN ALTINDAKİ "GİZLİ" ÖLÜM TUZAKLARI Ateşkes sağlandı ancak deniz altındaki tehlike hala taze.
İstihbarat birimleri, krizin zirve yaptığı günlerde boğazın en dar noktalarına "serbest dolaşan mayınlar" bırakılmış olabileceği uyarısını yapıyor.Kaptanlar, bölge tamamen taranmadan ve deniz güvenliği uluslararası otoritelerce tescillenmeden bu dar su yoluna girmeyi "intihar" olarak görüyor.İran devlet televizyonu çarşamba günü yaptığı açıklamada, gemi trafiği bölgelerinde bulunan gemisavar mayınları nedeniyle gemilerin boğazı geçmek için İran donanmasıyla koordinasyon kurması ve belirlenmiş rotaları kullanması gerektiğini bildirdi.
Analistlere göre, gemi trafiği düşük seviyede kalırsa İran boğaz üzerinde “kapı bekçisi” rolünü sürdürebilir.S&P Global Market Intelligence Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülke riskleri başkanı Jack Kennedy, “Gemi kimlik doğrulama kapasitesi ve yönlendirme ihtiyacı nedeniyle İran’ın tüm gemiler için genel bir geçiş sistemi kurması zor görünüyor” değerlendirmesinde bulundu.Bölge ülkeleri (özellikle Basra Körfezi’ndekiler) ise İran’ın boğaz üzerinde böyle bir kontrol gücüne sahip olmasını istemiyor.
Umman, gemileri kendi kıyılarına yakın rotadan geçmeye davet edebilir ancak bu da yeni gerilimlere yol açabilir.Ayrıca İran, boğaz üzerindeki kontrolünü sürdürürse savaş tehdidi de devam edecek.
Basra Körfezi ülkeleri İran’ın su yolu üzerinde böyle bir güce sahip olmasını istemiyor.
