Madenciler Açlık ve Ölüm Tehdidiyle Karşı Karşıya: Hakları Ödenmiyor
Türkiye'nin maden işçileri, ağır çalışma koşulları ve ödenmeyen ücretler nedeniyle büyük bir mücadele veriyor. Eskişehir'den Ankara'ya yürüyerek seslerini duyurmaya çalışan madencilerin ardından, şimdi de Kütahya'nın Tavşanlı ilçesindeki madencilerden benzer bir feryat yükseldi. Madenlerde yaşanan vahim durum, eski bir film repliğini akıllara getirirken, günümüz Türkiye'sinde bu durumun daha da trajik bir hal aldığı görülüyor. Geçmişte 'Aşağıda ölüm var, yukarıda açlık' şeklinde dillendirilen tehlike, bugün işverenlerin ücretleri ödememesiyle birlikte, 'Aşağıdaki ölüm riskine açlık da eklendi' şeklinde yorumlanıyor.
Doruk Madencilik işçilerinin maaşları ödenmediği için Ankara'ya yürüyüp açlık eylemi başlatmasının ardından, Kütahya Tavşanlı'da da benzer bir durum yaşanıyor. Tunçbilek'te devlete ait kömür ocağının işletme ruhsatını devralan Egetaş Kömür İşletmesi'nde çalışan işçiler, alacaklarının ödenmediğini, çalışma sürelerinin zorla yüzde 30 oranında artırıldığını ve bunun köle düzenine geçiş anlamına geldiğini belirtiyorlar. Bu durumun iş kazası riskini de ciddi şekilde artırdığı vurgulanıyor.
İşverenlerin, daha fazla kömür üretimi elde etmek amacıyla işçilerin haftalık izin günlerini ikiden bire düşürerek yoğun bir çalışma sistemine geçirdiği ifade ediliyor. Bu durum, maden ocaklarındaki iş kazası ihtimalini gözle görülür biçimde yükseltirken, işçiler de bu koşullar altında ocaklara inmeme kararı aldılar. Bununla da yetinilmeyerek, işçilere hayati önem taşıyan oksijenli ferdi kurtarıcı maskelerin kullanım tarihlerinin geçmiş olduğu ve bu durumun iş güvenliği açısından büyük bir tehlike arz ettiği bildiriliyor. İşçiler, bu nedenlerle yasal hakları olan 'çalışmaktan kaçınma' hakkını kullandıklarını dile getiriyorlar.
Genel Maden İşçileri Sendikası Başkan Yardımcısı İsa Mutlu, durumun vahametini gözler önüne serdi. Mutlu, işçilerin 2025 yılına ait sözleşmeden kaynaklanan zam farklarının henüz ödenmediğini ve son üç yıldır kömür alacaklarının da tahsil edilemediğini belirtti. Her bir işçinin ortalama 120 bin lira civarında alacağı bulunduğunu ifade eden Mutlu, yeraltı işçilerinin günlük en fazla 7.5, haftalık ise en çok 37.5 saat çalıştırılabileceği yasal düzenlemelerine rağmen, işverenin günlük çalışma süresini 6.15 saate indirip vardiyaları 4'e çıkardığını, haftalık izni ise 2 günden 1 güne düşürdüğünü söyledi. Bu değişikliklerin çalışma süresini yüzde 30 artırdığını ve iş güvenliği açısından ciddi riskler doğurduğunu vurguladı. Eylem yapan 527 maden işçisinden bazılarının yıpranmış çizmeleriyle hak arayışında olması, yaşanan zorlukların altını çizdi. Ayrıca, Soma'daki maden faciasının yıl dönümünde ocağa inmeyen işçilere 'vatan haini' diyen bir şirket yöneticisinin açıklamaları da büyük tepki çekti. Yönetici, bu sözlerin stresten kaynaklandığını ve istemeden ağzından çıktığını savunsa da, bu durum işçilerin tepkisini daha da artırdı.
